دنیای قشقایی

بدبخت ملت و قومی که تاریخ خود را نداند ، تیره بخت تر از آن ملت و قومی است که علاقمند به دانستن تاریخ خود نباشد و شوربخت تر از همه ملت و قومی است که تاریخ خود را به ریشخند بگیرد .

علامت پرچم (تامقای) قوم قشقایی
نویسنده : نوروز دّرداری(فولادی) - ساعت ٦:٤٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/٩/٦
 

Kyrgyz and Oguz Tamgas

این نوشته از کتاب جامع التاریخ  رشیدالدین فضل الله همدانی نقل شده است. بخش هایی از کتاب های همدانی در ایران به چاپ رسیده اند. اما در این کتاب ها که در ایران منتشر شده اند ذکری از اقوام اغوز وقرقیز دیده نمی شود.

این متن احتمالا از کتاب  مبارک غازانی تاریخ قبیله های ترک و مغول است که در آن از نیاکان چنگیزخان و زندگانی وی را از کودکی تا جهانگیری و فرمانرواییش نگاشته شده و کتاب آمیخته ای است از اسطوره و تاریخ .

همچنین متن کتاب شامل تاریخ فرمانروایی فرزندان چنگیزخان در آسیای میانه ، دشت قپچاق و چین و نیز ایلخانان مغول در ایران از هولاکو تا غازان خان است . مؤلف در جای جای کتاب اطلاعات فشرده ای از تاریخ معاصر خود را نیز ذکر کرده که از ویژگیهای این اثر به شمار می آید. من به متن فارسی این کتاب دسترسی پیدا نکردم .

متن زیر:

علامت(نشان اجاق) و نام  و معنی طوایف مختلف ترکان در قرقیزها و آغوزها-  در قرن سیزدهم است که توسط نویسنده ای ترکیه تبار  منتشر شده است.

قشقا در این فهرست هم در طوایف قرقیز است و هم در میان ترکان آغوز به معنی شاهین  از آن نام برده شده است.

It is clear that many tribes split into fractions that joined different juz unions; in one union they may have been rated as a tribe, in another as a seok clan, and vice-versa, in that respect, for example, are interesting the traces of Alachins or Alats, Ch. Bo-ma 駁馬 / 驳马, Bila, and Boma-Di 駁馬氐, “Skewbald horses”, who presently are among Turkey Oguzes, Kyrgyzes, and Altaians, and who in the 13th century were listed with Oguzes and Kyrgyzes. Tamgas also help in identification of the tribes that changed their appellation, or fractioned into separate tribes with new ethnonyms.

Note: in Turkish ”ğ” is silent, like ”gh” in ”night”, ”doğan” is pronounced ”doyan”. A part of the table apparently did not fit into the printing space, and for those clans we unfortunately do not have their tribal birds that help in identification of the affiliation.

Reshideddin
Cami’üt-Teyarih
13th century source

Kyrgyz and Oguz Tamgas
 Kyrgyz Tribes and ClansOguz Tribes and Clans
Tamga
Meaning or name
English
Turkish
 
Subclan
Turkish
 
  Bagısh Bağış   Bayat Bayat   White Eagle
  Monollar (Mongols) Monğollar   Alka-evli Alka-evli   White Eagle
  Saruu (Yellow) (conjugal) Saruu   Kara-evli Kara-evli   White Eagle
  Kosh (double) (Mungush) Koş (çift) (Munguş)   Kara-evli Kara-evli   White Eagle
  Bölök cal (another mane) Bölök cal (başka yele)   Yaparlı Yaparlı   Eagle
  Kara Bagish Kara Bağış   Avshar Avşar   Grey Eagle
  Kaychi (crosses) Kayçı (çarpı)   Kızık Kızık   Grey Eagle
  Azık Azık   Begdili Begdili   Grey Eagle
  Saruu Saruu   Begdili Begdili   Grey Eagle
  Alakchin (Ch. Boma) Alakçın   Karkın Karkın   Grey Eagle
  Kara Saadak (Kesek) Kara Saadak (Kesek)   Dodurga Dodurga   Eagle
  Munduz Munduz   Döger Döger   Eagle
  Kashka (Yellow) Kaşka (Saruu)   Bichene Biçene   Hawk
  Borü (wolf) Borü (kurt)   Bichene Biçene   Hawk
  General Kirgiz (“Tanhuyyao”) General Kırgız (“Tanhuyyao”)   Bichene Biçene   Hawk
  Tekejim (Yellow) Tekecim (Saruu)   Chavındır Çavındır   Hawk
  Tonon (Kıtay) Tonon (Kıtay)   Chebni Çebni   Hawk
  Kagalmay (Mongols) Kagalmay (Monollor)   Salur Salur   Billygoat
  Kosh (Döölös) Koş (Döölös)   Eymür Eymür   Billygoat
  Borü (wolf) Börü (kurt)   Alayundlu Alayundlu   Billygoat
  Kogoru (qiray) Kogoru (qiray)   Kinik Kınık   White Falcon
  Mamatberek (Basısh) Mamatberek (Basış)   Kinik Kınık   White Falcon
  Kagalmay (Monollor) Kagalmay (Monollor)   Kinik Kınık   White Falcon
  Munduz Munduz   Yiva Yıva   White Falcon
  Kashka (Saruu) Kaşka (Saruu)   Bayindur Bayındur    
  Solto (Ay tamga) Solto (Ay tamga)   Chavindir Çavındır    
  Bugu (Bugu) (Mist?) Buğu (Buğu)   Bayat Bayat    
  Tata (Solto) Tata (Solto)   Bayat Bayat    
  Tömön (Kitay) Tömön (Kıtay)   Bayat Bayat    
  Ak deri (Shayak) Ak deri (Şayak)   Yazir Yazır    
  Kirk Uul (Saruu) Kırk Uul (Saruu)   İğdir İğdir    
  Arik (Bugu) Arık (Buğu)   Alayundlu Alayundlu    
  Bagish (Bagish) Bağış (Bağış)   Bichene Biçene    
  Kara Bagish (Adigine) Kara Bağış (Adigine)   Chebni Çebni    
  Monollar Monollar   Üregir Üregir    
  Kagalmay (Cherik) Kagalmay (Çerik)   Chebni Çebni    
  Kosh (Saruu) Koş (Saruu)   Begdili Begdili    
  Bagish (Bagish) Bağış (Bağış)   Bayindur Bayındur    
  Börü (Adigine) Börü (Adigine)   Kinik Kınık    
  Kolpoch (Saruu) Kolpoç (Saruu)   Yazir Yazır    
  Tuura (Shartlar) Tuura (Şartlar)   Kayi Kayı    
  Adigine Adigine   Kinik Kınık    
  Alakchin, Kolpos (Saruu) Alakçın, Kolpos (Saruu)   Kayi Kayı    
  Kashka (Saruu) Kaşka (Saruu)   Bayindur Bayındur    
  Togorok (baarin) Togorok (baarin)   Eymür Eymür    
  Kaman (Basiz) Kaman (Basız)   Avshar Avşar    
  Kushchu (Kushchu) Kuşçu (Kuşçu)   Yiva Yıva    
  Mamatberek Mamatberek   Salur Salur    
  Monollar Monollar   Begdili Begdili    
  Bugu (Bugu) Buğu (Buğu)   Büğdüz Büğdüz    
  Alakchin (Saruu) Alakçın (Saruu)   Dodurğa Dodurğa    

 

 با توجه به این متن مستند آرم قوم قشقایی به شکل زیر است: