دنیای قشقایی

بدبخت ملت و قومی که تاریخ خود را نداند ، تیره بخت تر از آن ملت و قومی است که علاقمند به دانستن تاریخ خود نباشد و شوربخت تر از همه ملت و قومی است که تاریخ خود را به ریشخند بگیرد .

مروری بر تاریخ شناسنامه در ایران
نویسنده : نوروز دّرداری(فولادی) - ساعت ٦:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٤/٧/۱٢
 
نخستین بار قانون ثبت احوال را هیأت وزیران در جلسه 20 آذر 1297 به -53 -1 - 7). اسناد وزارت امور خارجه، 61 )
تصویب رسانده، به دنبال آن اداره سجل احوال ایران با صدور اولین شناسنامه در 3 دیماه همان سال به وجود آمد و کار خود را
در تهران آغاز کرد. حدود یک ماه بعد هیأت دولت به پیشنهاد نصرت الدوله (وزیر عدلیه وقت) تصویبنامهای را از مجلس شورای
ملی گذراند که از نیمه آذر 1298 برای گرفتن تعرفه انتخابات، گذرنامه، جواز حمل اسلحه، اقامه دعوی و حواله پولی از اشخاص
مطالبه سجل احوال شود. این اداره سجل احوال زیر نظر شهرداری تشکیل شده، اوراق سجل احوال را هم که گرفتن آن اختیاری
بود، در کلانتریها میدادند؛ هرچند از آن استقبال چندانی صورت نگرفت. به هر روی بعد از کودتای سوم اسفند 1299 به دستور
سید ضیاء الدین طباطبایی (نخستوزیر وقت) سرشماری سکنه تهران، شهر ری و شمیران آغاز و دفتری نیز در شهرداری با عنوان
مهیا گردید. در آن دفتر برای نام کوچک، نام اشهر، لقب، سن، تابعیت، مذهب، زادگاه، همسر و « احصائیه و نفوس شهر تهران »
فرزندان ستونهای جداگانه تعبیه شده بود که مأموران احصائیه با در دست داشتن آن اوراق در ساعات روز در خانهها را میکوبیدند
و با پرسش از سرپرست خانوادهها، آنها را تکمیل میکردند. ادامه کار احصائیه از فروردین 1301 منتهی به گرفتن سجل احوال
(اوراق هویت یا شناسنامه) گردید که زیر نظر اداره نظمیه (شهربانی) و تنها در تهران انجام شد. گرفتن ورقه سجل احوال همچنان
اختیاری بود و مراجعهکنندگان هنگام دریافت آن نام و نام خانوادگی هم برای خود انتخاب میکردند. از 1303 ش به بعد اداره
کل سجل احوال تابع وزارت کشور گردید؛ و دفاتر آن در تهران و شهرستانها شروع به کار کردند. سال بعد دریافت ورقه سجل
احوال همگانی و اجباری گشته، پس از تصویب قانون سربازگیری (نظام اجباری) هم برای فراخوانی سربازان از روش شناسنامهها
اقدام شد. در 1306 ش گرفتن شناسنامه برای همه خانوارها اجباری گردید و اداره کل احصائیه و ثبت احوال به اداره آمار و ثبت
احوال مبدل شده، در خرداد 1307 نیز این اداره از شهرداری منفک و به شکل مستقل کار خود را ادامه داد. در 1337 ش وظایف
« اداره آمار عمومی » ادارههای آمار و ثبت احوال باز از یکدیگر تفکیک و قسمت آمار به سازمان برنامه و بودجه منتقل شده، با نام
فعالیت کرد. چند سال بعد بار دیگر هر دو اداره، درهم ادغام شدند و تحت نظارت سازمان برنامه درآمدند. تا اینکه در تیر 1355
قانون سازمان ثبت احوال کشور با شروع وظایف جدید تدوین و تصویب شد، و سازمان فعالیت مستقل خود را رسما پی گرفت.
شایان ذکر است در 1363 ش پارهای اصلاحات در آن قانون انجام شد.