تلاش کودتاچیان ۲۸ مرداد برای جلب همکاری ایلخان قشقایی و برادرانش

بر اساس اسناد منتشر شده سالها ۱۹۵۱-۱۹۵۴ وزارت امور خارجه آمریکا

کشور ما از دیر باز جولانگاه دو کشور روسیه(شوروی) در شمال و انگلستان در جنوب بود.از زمان صدرارت فتحعلی شاه قاجار تا سقوط سلسله قاجاریه این دو کشور حوادث ناگواری در ایران پدید آورند و از راه های مختلف به تجاوز و چپاول کشور پرداختند. گرچه این دو کشور منشاء این رویدادهای تلخ بودند اما دلیل عمده آن ناتوانی و بی کفایتی مدیریت ملی کشور بود. به دلیل این ناتوانی ها بیگانگان از فرصت استفاده می کردند. در دوران رضا شاه که ایران در صدد بازیابی جایگاه خود در منطقه بود نیز از کارشکنی و دسیسه های این دو کشور مصون نماند و سرانجام با شروع جنگ این دو کشور همراه رقیب تازه نفسی به نام آمریکا سرزمین ما را اشغال و رضا شاه را از سلطنت بر کنار کردند. پس از جنگ نیز این دو کشور گرچه با هم سر ناسازگاری داشتند ولی هر دو به دسیسه های خود ادامه دادند. انگلستان با به دست آوردن امتیاز نفت ایران حکومتی برون از اختیار دولت مرکزی تشکیل داده بود و میلیون بشکه نفت را به بها اندکی چپاول می کرد.

سر انجام روزی رسید که با یک دولت ملی رو به رو شد که فریاد اعتراض بر این غارت چند دهه را سر داد.و نفت ایران را ملی کرد.انگلیس با تمام قوای خود بر علیه دولت ایران برخاست و همه راه های اقتصادی و سیاسی را بر این تنگ کرد. ولی دولت مرد ایران از پای نیافتاد. انگلستان برای درهم شکستن این استواری نقشه برکناری نخست وزیر ایران دکتر مصدق را به استعمارگر تازه نفس آمریکا ارائه داد. در عوض این همکاری و مساعدت سهمی از خان یغمای نفت ایران را وعده داد. آمریکاییان که در سیاست تازه کار بودند به همراه کجدستان ایران چشم دوختند و در طول بیش از یک سال با انتخاب همدستان داخلی طرح و نقشه خود را به آرامی به پیش راندند. سیاست بازان آمریکایی از حزب توده غولی ساختند و از آن برای گمراهی سیاسیون ایرانی استفاده کردند. سرانجام دولت ملی مصدق را بر کنار کردند. اخیرا وزارت امور خارجه آمریکا برای نخستین بار کتاب اسناد مرتبط با کودتای ۲۸ مرداد که به سرنگونی دولت محمد مصدق منجر شد را منتشر کرده است. قبلا نوشته ها و اسنادی از طرف دست اندرکاران کودتا منتشر شده بود.

این اسناد به وقایع سال‌های ۱۹۵۱ -۱۹۵۴ میلادی  ۱۳۳۰-۱۳۳۳ش می‌پردازد و حوادث قبل از کودتا، عملیات سرنگون کردن مصدق و نیز وقایع پس از آن را در بر می‌گیرد.

ماموران و دولتمردان آمریکایی برای جلب همکاری ایرانی در اقدامات کودتا با گروه های مختلف: سیاسی ، نظامی، مذهبی، و عشایری در تماس و زمینه سازی بوده است. از جمله کسانی که مورد بحث، مکاتبه و ارزیابی این نقشه کشان کودتا بوده است. برادران قشقایی رهبر ایل قشقایی در جنوب ایران است.

برای اطلاع از محتوای این اسناد در رابطه با ایلخان قشقایی و برادرانش من اسناد مربوط به آن را جدا کرده و در فرصت های مناسب آینده آن ها را ترجمه کرده و برای ثبت در تاریخ ایل قشقایی آن ها را منتشر خواهم کرد.

بخش هایی از نوشته های منتشر شده پیشین در رابطه با سران قشقایی و کودتای ۲۸ مرداد را در کتاب بررسی نقش بهمن بیگی و مدارس عشایری در دگرگون ایل بزرگ قشقایی نگاشته ام که با وجود اخذ مجوز به دلیل مشکلات مالی ناشر، منتظر الاچاپ است. که از آن ها نیز استفاده خواهد شد.