دنیای قشقایی

بدبخت ملت و قومی که تاریخ خود را نداند ، تیره بخت تر از آن ملت و قومی است که علاقمند به دانستن تاریخ خود نباشد و شوربخت تر از همه ملت و قومی است که تاریخ خود را به ریشخند بگیرد .

برگی از تاریخ معاصر ایل قشقایی
نویسنده : نوروز دّرداری(فولادی) - ساعت ۸:٠٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۱٤
 

سند 262 : ریاست وزرا، تلگراف از کازرون نمره 1، مورخ 20 حمل(29 ربیع الثانی) سیچقان ئیل 1330 {28 فروردین 1291 شمسی)

توسط جناب آقای اورنگ ادام اقباله

مقام منیع حضرتین اشرفین ریاست وزرا و وزارت جلیله داخله دامت شوکت ها،

پس از زحمات زیاد و ترتیبات این که خاطر مبارک کاملا مسبوق است محض حفظ طوایف و جلب قلوب عامه کلانتران و غیره با داشتن دو هزار سوار جرار، با صولت الدوله جنگ نکردیم. برای این که تمام هم مصروف بود میان ایل یک طرح خونریزی بیندازد که دره شوری و غیره را به ملاحظه خون داری با خود همدست و مشغول اجرای مقاصد شخصی شود. چاره فروش (خودش) را منحصر به همین یک نکته می دانست. جماعتی از دره شوری و اهالی دهات که بالغ از دو سه هزار نفر بود حاضر کرده بود. فدوی به زحمات زیاد با مواعظه نافعه مردم را از سر او پراکنده نموده. روز هفدهم مراجعت به طرف فیروز آباد کرد ولی از آن جایی که  تا جان دارد دست از اجرای خیالات خودش بر نخواهد داشت ممکن است باز یک طرح جدیدی بریزد کما این که فدوی تا جان دارم دست از اجرای مقاصد دولتی بر نخواهم داشت. 


عجالتا نورچشمی امیر عشایر را با حاجی محمد کریم خان آورده ام به اردوی دولتی که مشغول خدمات دولت شوند.پس از ملاقات با تعلیمات صحیحه مامور کردم برود ایل را از گرمسیر حرکت دهد. یک اظهار مرحمتی در باره مشارالیه و حاجی محمد کریم خان بشود به توسط فدوی ضرر ندارد. ایاز کیخا را هم به توسط خوانین کشکولی امیدوار کرده که در خانه حبس (خان خبیس = خویس) که پنج فرسنگی شیراز است بیاید به اردو و مشغول خدمت شود. خود فدوی هم تا آخر ماه به خانه حبس(خان خبیس) خواهم رسید. از خداوند توفیق می خواهم موافق تعلیمات حضوری حضرت اشرف یک خدمت بزرگی به این آب و خاک بکنم که در ایران بعکس سابق مسلم شود، بختیاری و قشقایی با کمال اتحاد برای جان فشانی دولت اتحاد کامله دارند. فقط به همین یک ملاحظه از امروز گوشزد مردم کرده ام که باید سوار قشقایی خودش را چنان حاضر خدمت نماید که به محض دولت هر اندازه سوار لازم شود فوری برای خدمت و حانفشانی به هر نقطه امر شود حرکت نماید. امیدوارم به فضل الهی و توجهات مراحم کامله بعد از سه ماه دیگر به این خیال نایل شوم. در باب مخارج اردو رجوع می نمایم به انصاف خود حضرت اشرف که در میان ایل چه محذوراتی هست و چه قسم باید مخارج نمود. از پانزده هزار تومان برات مالیه هنوز یک دینار وضول نشده در صورت وصول هم کفایت نخواهد کرد. در این مدت یکماه آن چه توانسته از ادارات قرض نموده و مخارج کرده ام خوب است در این باب بذل توجهی بفرمایید که فدوی در بین کار معطل نمانم.

با این ترتیبات صولت الدوله، تا دو سه ماه ناچارم از داشتن یک اردوی مطمئن از قشقایی و نظام. استعای عاجزانه این است برای مخارج اردو ترتیب درستی مرحمت که مالیه از هذه السنه حواله بدهد به همین قسم فشنگ. اگر امروز استدعای مخارج و فشنگ می کنم این عرض و تعهد را هم می کنم که پس از دو ماه بدون مخارج تمام نظم روال قشقایی را از ایل و بلوک بدهم که دولت بدون مخارج نظم و مالیات این صفحه را از فدوی بخواهد. امروز با این ترتیبات نمی شود از کهنه مالیات گرفت با این که دست صولت الدوله به هر جا رسیده مالیات گرفته پس از تنبیه صولت الدوله باید از خود او و بستگان او مالیات تنگوزئیل را گرفت و او را هم خود فدوی تعهد وصول و پرداخت دارم. اخباری هست سلیمان خان رفته است فورا اطلاع بدهند. (احمد قشقایی)

احمد قشقایی نام سردار احتشام برادر صولت الدوله است که به جای وی به ایلخانی گری قشقایی منصوب شده بود.

احمدسردار احتشام

سند 271

وزارت داخله تلگراف از تهران به شیراز نمره ثبت 1279 مورخ 24 ثور{26 جمادی الاول} 1330 (23 اردیبهشت 1291 ش)

نامه از وزارت داخله به فارس جهت تعقیب و دستگیری صولت الدوله

آقای سردار احتشام ایلخانی

تلگراف جنابعالی رسید و از اهتمامات و مساعی جمیله که در انتظام امور قشقایی و پیشرفت تعلیمات دولت به کار برده و می برید اولیای دولت را کمال رضامندی و مسرت حاصل است و انشاءالله تا آخرین نقطه مقصود اقدامات خود را تعقیب کرده و مزید خوشوقتی و رضامندی اولیای دولت را جلب خواهد کرد و مخصوصا باید همین طور که در تعاقب صولت الدوله هستید او را در همه جا دنبال کرده تضییق و دستگیرش نمایید. از قرار راپورتی هم که رسیده است هزار و پانصد خانوار از طوایف قشقایی در قیر و کارزین مانده و همراه صولت الدوله نیامده اند و هم چنین دویست وهفتاد خانوار در فیروزآباد هستند و محتمل است صولت الدوله دست تحریکی در میان آن ها پیدا کند. البته این خانوارها را هم از این محل کوچانیده و نگذارید تولید اغتشاش و فسادی بشود. مدلول این تلگراف مرا هم به عموم کلانتران اخطاز و تاکید نمایید که در دستگیری صولت الدوله و کوچانیدن این چند خانوار لازمه اهتمام و جدیت را بکار برده و حسن خدمات را در پیشگاه دولت ظاهر تر سازند. 25 جمادی الاول نمره 1275