دنیای قشقایی

بدبخت ملت و قومی که تاریخ خود را نداند ، تیره بخت تر از آن ملت و قومی است که علاقمند به دانستن تاریخ خود نباشد و شوربخت تر از همه ملت و قومی است که تاریخ خود را به ریشخند بگیرد .

برگی از تاریخ باستانی قوم قشقایی
نویسنده : نوروز دّرداری(فولادی) - ساعت ۱٠:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/٢٧
 

از اواخر قرن 12 پیش از میلاد ما نام «قشقا» را بارهاو بارها در منابع آشوریان مشاهده می کنیم. بر اساس سالنامه‌ی به جای مانده از «Tukulti-apil-Ešarra I توکولتی ـ اپلی ـ إشارا ـ اول» (تیگلات‌ ـ پیلسر)  که در سال‌های حدود 1114 - 1071 پیش از میلاد  حکومت می کرده است،گزارش های داده و نوشته شده است که؛ قشقایی ها زمین های فراوانی را از دولت هیتی ها تسخیر کرده بودند. اما سر انجام در نبردهای بعدی که با همین دولت داشتند؛ متحمل شکست هایی شده و مجبور شدند که آن‌ها را به دولت هیتی باز پس دهند و نتوانستند آن‌ها را برای همیشه مالک شده در دست خویش نگهدارند. ولی می‌توان استنباط کرد که آن‌ها مناطق مسکونی خود را در حوزه‌ی دریای سیاه در غرب آناتولی ترک کرده و به سوی آناتولی شرقی مهاجرت کرده‌اند.

تا قرن هشتم پیش از میلاد نام قوم قشقا گاه به گاه در نوشتارهای آشوریان دیده می‌شود، و چنین به نظر می‌رسد که قشقا‌ها در آناتولی شرقی مستقر شده و یک امپراتوری را تأسیس کرده‌اند. بعد از این دوره پیگیری نام آن‌ها در متون تاریخ مفقود شده و تاکنون سندی به دست نیامده است. و برای آخرین بار نام آن‌ها در دوران پادشاهی «سارگون دوم ـ Sargon II» در کتیبه‌ای کشف شده است.[1]

در کاوش‌هایی که اخیراًً در بخش مرکزی آناتولی در ترکیه صورت گرفته است در منطقه‌ی «پافلاگونیا ـ Paphlagonia» که مرکز حکومت و سرزمین نشیمن قشقا‌ها بوده، برخی اسناد مربوط به شهرک‌هایی در آن دیار به نام «اشیاء خاکستری پافلاگونیا» به دست آمده است. حدس و گمان قوی این است که شهر «پونتیر ـ Pontier» تحت پادشاه رومیان به نام «میتریداتس ـ Mithridates» درآمده بود، توسط اجداد قشقایی‌ها بنا گذارده و ساخته شده باشد. شواهد باستان‌شناسی در مورد آثار مربوط به قوم قشقایی هنوز ضعیف است. یک دلیل عمده آن این است که آنان به سبب کوچ‌روی، در یک شهر و مکان ثابتی سکونت دایمی نداشته‌اند و دوم این که نمی‌توان دست‌یافته‌های خاصی را به مردم معینی در این منطقه منتسب کرد، مانند سفال‌های به دست آمده در این مناطق است. دیگر این که کاوش‌های باستان‌شناسی سازمان‌یافته در منطقه شمالی آناتولی هنوز در مراحل ابتدایی است و در حد نازلی قرار دارد.[2]

 



[1] سارگن دوم امپراتور آشور ۷۲۲-۷۰۵ ق‌م‌. و بنیان گزار سلسله سارگن

[2] Einar von Schuler: Die Kaškäer. Ein Beitrag zur Ethnographie des alten Kleinasien. de Gruyter, Berlin 1965