قوم قشقایی در تاریخ باستانی -2

<br/><a href=

نقشه نشیمن قوم قشقا در قرن 1200 پیش از میلاد در کنار دولت هیتی

تیگلات پیلسر در سال ۷۳۸ دوباره به ماد حمله کرده، همدان را گرفت، و بعد تا کویرنمک پیش رفت و از منطقه «اوش کاکان» واقع در دره رودقره‌سو بازگشت. این بدان معنی است که آشوریان در آن زمان اکثر سرزمین‌های ماد را تصرف کرده بودند.

لشکرکشی تیگلات-پیلسر به ماد در سنگ‌نبشته‌های آشوری ذکر شده‌است. دیاکونوف  در جای نامه ها (گیتا شناسی)  به لشکرکشی تیگلات پیلسر به ماد و حاکمان آن را که آشوریان در سنگ‌نبشته‌ها آورده‌اند را در کتاب تاریخ ماد خود ذکر کرده‌است.

این نوشته از گرارش سالیانه تیگلات پیلسر شاه آشور در یک سنگ نوشته استخراج شده است. سند در کاووش هایی که توسط موزه بریتانیا در شهر نیمرود صورت گرفته شده به دست آمده است. این شهر در آن دوره آشور به نام «کالی هو» نامیده می شد و در دوره پادشاهی، آشور ناصرپال دوم، نخستین پادشاه بزرگ آشور است که از سال ۸۸۳ تا ۸۵۹ پیش از میلاد پادشاهی کرد ساخته شده بود.

در این کاوش های باستانی که توسط موزه بریتانیا، توسط (هنری لیارد) در سال 1845 میلادی صورت گرفت. آثار و نوشته های زیادی از شاهان آشور از جمله آشور ناصرپال، شلمانشر دوم و تیگلات پیلسر و اسرحدون به دست آمده است.

سالنامه تیلگات پیلسر با خط میخی و بر روی قالب هایی کنده شده و حکایت از یک دنیای جدیدی در بابل می کند. وی ساختار حکومتی اشور را باز سازی کرد تا بتواند رهبری سیاسی و اقتصادی نظام بازرگانی بین کشور آشور و کشورهای حوزه مدیترانه را در دست بگیرد. با تسلط بر این مسیر و شاهراه توانست از هر گونه گزند به واردات آهن، چوب و اسب به کشور آشور جلوگیری نماید. سالنمای به جای مانده از این پادشاه با نوشته های پادشاه اسراییل همخوانی دارد. متن این نوشته عبارت است از:

1. تیگلات پیلسر سوم، از سرزمین های زیر باج و خراج می گیرد:

 ، کشتاسپی کوماژن  Kushtashpi Commagene - رزین دمشق Resin of Damascus,- ، مناهم سامره Menahem of Samaria ، مشعر از صور، سی بی تیبی لو  ببیب لو بیبلوس در، Urikki Qu'e،پی سی ریس چار قمیش،Pisiris Carchemish، حماس، پاتارمو سامعال -  -Panammu Sam'al، سولومال می لی تنس Sulumal Militene، دَدی لو قشقا  Kashka Dadilu «، اواسورمه تبال --Uasurme Tabal، اوشی تی Ushitti تن، اوربالا توهانا Urballa Tuhana، توهام ایشتوندا - Tuhamme Ishtunda، اوریم هوبی شنا - Urimme Hubishna، زابی و Zabibe، ملکه عربستان،است.

2- هدایا و خراج ها: شامل طلا، نقره، قلع، آهن، پوست فیل، عاج، پارچه کتانی، پوشاک با رنگ های مختلف، پشم های آبی، پشم بنفش، دوزی آبنوس، شمشاد، اقلام لوکس مانند پرندگان وحشی با بال نصب شده در حال پرواز در رنگ های آبی ، و همچنین به عنوان اسب، قاطر، گاو بزرگ، کوچک گربه  و شتر، و برخی لوح های زیبا."[1]

این سنگ نوشته در مورد قوم قشقایی مربوطه به سال 738 قبل از میلاد است. و به شرح بالا در آن (    دَدی لو) هم همراه اسم قشقایی به کار برده شده است. این دَدی لو چیست و کیست؟

مدتی هم صرف جست و جوی این نام کردم و سر انجام دَدی را در یک فرهنگ نامه قدیمی به نام (Archaic Dictionary Cooper) که در سال 1876 تدوین شده است پیدا کردم که آن را چنین نوشته کرده است:

" Dadilu. The king of Kashka a petty Syrian State which paid tribute to Tighlath Pilser II"

 دَدی لو، شاه قوم قشقا - یکی از ایالت های آشور بوده و به آن کشور خراج می داده است.

و در نوشته دیگری هم در این باره نوشته شده است:

» Dad is (the clan's) god' : the name Dad-ilu is borne by a king of the land of Kaska (Schr. COT1244f: ;. Del. Pay. 298).

(دَد، نام خدای قبیله است. دَدی لو، یعین زاده شاه(شاهزاده) سرزمین قشقا ست)[2]

 در این نوشته ها، دَدی راشاه قوم قشقا معرفی کرده و قشقا را یکی از نواحی تحت حکومت آشور می نامند.

 بر اساس این سند می توان گفت که قشقاییان در سال های 744 تا 727 قبل از میلاد نزدیک سرزمین تبال یا تابال و میلد(در آسیای صغیر که اینک ترکیه است) می زیسته اند هر دوی این مناطق در حنوب ناحیه (هالیس) سفلی واقع شده اند. و به نظر می رسد که این قوم بعدا به شمال منطقه هالیس به دامنه های کوهستانی در جنوب دریای سیاه کوچ کرده باشند. این منظقه به نام (کاپادوکیه ) معروف بود نشیمن گزیده اند. و از این پس سرنوشت قوم قشقا در این منطقه معلوم نیست.

اما می دانیم که منطقه کاپادوکیه، بین دولت های ماد در ایران و دولت لیدیا قرار داشت.و در جنگی که بین دولت ماد و لیدیا در سال های 580 و 585 قبل از میلاد رخ داد دولت لیدیا شکست خود و منطقه کاپادوکیه، به تصرف دولت ماد در ایران درآمد. دولت ماد توسط هخامنشییان از بین رفتند.[3] آیا دولت ماد این قوم قشقا را به داخل ایران کوچ داده است و آن ها  وارد حکمرانی ایران شده اند؟؟


[1] ANNALS OFTIGLATH-PILESER III- co92,285,2117 calah menham annuals ca. 738-37

[2] در میان ترکان قشقایی در برخی از تیره ها، به پدر دَدَ گفته می شود. دَدَ برای معرفی، رهبر و بزرگ قوم هم به کار برده می شود(م)

[3] BRITISH INSTITUTE FOR THE STUDY OF IRAQ

 

/ 4 نظر / 76 بازدید
جواد مفرد کهلان

مقایسه نامهای قومی تاریخی مشابه کاری لازم است. ولی این دلیل این همانی آنان نمیشود. نام قوم کاشکا در زبان هوریانی به معنی ماهپرست بوده است. در حالی که سنت ماهپرستی قشقایی ها اثبات نشده است. معلوم نیست که قشقایی ها از سمت آذربایجان یا سمت آسیای میانه اند. گویا در سپاه فیلسوار هپتالی ساسانی جنگاورانی با کلاه قشقایی خدمت می کرده اند. اگر بدین سند استناد کنیم قشقایی ها از کوشانیان و هپتالان بوده اند و از شرق بدین ناحیه رسیده بوده اند.

جواد مفرد کهلان

اگر نام قشقایی را به صورت کاش کایی (پرستنده ماده درخشان و تابان) مأخوذ از زبانهای کهن ایرانی بگیریم، در این صورت ایشان همان سکائیان پرستنده آتش اجاق خانوادگی اران خواهند بود که تابیتی (الهه تابان آتش) ر ا پرستش می نموده اند. با این فرض معلوم میشود که قشقایی ها در معیت و تحت رهبری بیاتها (اسب پروران، به سکایی اسپاران، سابیران) به ناحیه کنونی خود رسیده اند ، چه در عهد اتابکان بیاتها در این حوالی ساکن و حاکم بوده اند. نامهای و کردی و ترکی فارسی آذری، آرانی، آگوانی، آلوانی و اوتی جملگی به معنی منسوب به آتش را می توان گواه این گرفت که قشقایی ها (پرستندگان ماده درخشان) همان ارانی های قدیمی (آذریهای اصلی) بوده اند.

جواد مفرد کهلان

نامهای فارسی و کردی و ترکیِ آذری، این کلمات ترتیب شان به هم خورده بود.

علی

قوم قشقایی یعنی چی ؟ کدوم تاریخ باستان؟ نیمی از قشقاییها مثل فولادی وندا و آرد کپان .... که ممسنی الاصل هستند!